Próby metali szlachetnych - cechy probiercze

Czym jest próba metali szlachetnych? Jak rozpoznać próbę wyrobu?


Próba jest to określenie techniczne, informujące nas, z dość dużą dokładnością o procentowej zawartości istotnego pierwiastka w danym stopie. Najczęściej do oznaczenia próby używa się trzy cyfrowej liczby od 001 – 999 (czasami pojawiają się też liczby po przecinku np. 999,9). Często możemy spotkać się też z procentowym oznaczeniem próby co jest już bardziej intuicyjne (np. 99,99% ). Oficjalnym oznaczeniem próby metali szlachetnych są jednak ułamki dziesiętne np. 0,333 lub 0,925. Wynika to z prawa polskiego. Więcej na ten temat można przeczytać w dzienniku ustaw z 2017 r.

Główny urząd miar określa cechy wyrobów wykonanych z najpopularniejszych metali szlachetnych tj. cechy złota, srebra, platyny i palladu. Dotyczą one prób w jakich dany element został wytworzony. Cecha jest również znakiem urzędowym, który potwierdza, że wyrób został przebadany pod kątem zawartości metalu szlachetnego w stopie. Czasami cecha nie jest wymagana i wystarczy świadectwo badania, które zastępuje cechę i pozwala na dalszy legalny obrót. Szczegółowe zasady dotyczące wprowadzania w obrót wyrobów zawierających metale szlachetne wyjaśnia m.in. artykuł z okręgowego urzędu probierczego w Warszawie.


ZŁOTO - CECHY PROBIERCZE


Próba Cecha

Próba 999

image
Próba 960 Złoto próby 960 - cecha probiercza
Próba 750 Złoto próby 750 - cecha probiercza
Próba 585 Złoto próby 585 - cecha probiercza
Próba 500 Złoto próby 500 - cecha probiercza
Próba 375 Złoto próby 375 - cecha probiercza
Próba 333 Złoto próby 333 - cecha probiercza
Cecha dodatkowa Złoto próby 333 - cecha probiercza

 

 

SREBRO - CECHY PROBIERCZE



Próba Cecha
Próba 999 Srebro próby 999 - cecha probiercza
Próba 925 Srebro próby 925 - cecha probiercza
Próba 875 Srebro próby 875 - cecha probiercza
Próba 830 Srebro próby 830 - cecha probiercza
Próba 800 Srebro próby 800 - cecha probiercza
Cecha dodatkowa Srebro - cecha dodatkowa

 

 

PLATYNA - CECHY PROBIERCZE


 

Próba Cecha
Próba 999 Platyna próby 999 - cecha probiercza
Próba 950 Platyna próby 950 - cecha probiercza
Próba 850 Platyna próby 850 - cecha probiercza
Cecha dodatkowa Platyna cecha dodatkowa - cecha probiercza

 

 

PALLAD - CECHY PROBIERCZE

 

 

Próba Cecha
Próba 999 Pallad próby 999 - cecha probiercza
Próba 850 Pallad próby 850 - cecha probiercza
Próba 500 Pallad próby 500 - cecha probiercza
Cecha dodatkowa Pallad cecha dodatkowa - cecha probiercza

 

 

 

INNE OZNACZENIA CECH PROBIERCZYCH


 

Inne oznaczenia cech probierczych

Cecha pomocnicza - potwierdzenie cechy poprzednio wybitej.

oznaczenie "metal" - cecha dla metali nieszlachetnych.

 

 

Ilość złota w stopie określa się również za pomocą liczb oznaczających karaty. 1 karat = 1/24 zawartości wagowej złota w stopie. 

 

24-karatowe – próba od 999

 23-karatowe – próba 958

 22-karatowe – próba 916

 18-karatowe – próba 750

 14-karatowe – próba 58

 12-karatowe – próba 500

 10-karatowe – próba 417

 9-karatowe – próba 375

 8-karatowe – próba 333 

 

Na rynku metali szlachetnych można się spotkać z próbami niewymienionymi w powyższych tabelach. Luty srebra posiadają szeroki zakres prób np. LS15 to próba 150, LS40 - próba 400 itp. Wkrótce sporządzimy listę elementów pod kątem zawartości metali szlachetnych. Zostanie ona umieszczona w dziale związanym ze skupem metali szlachetnych.


 

Gdzie szukać cech probierczych oraz prób?


Cechy są najczęściej wybijane w miejscach mało widocznych. W przypadku biżuterii warto ich szukać na elementach przy łączeniu. Łańcuszki srebrne i złote mogą mieć niewielkie stemple na ostatnim ogniwie bądź łączniku czy spłaszczonym kółeczku przy karabińczyku (albo przy elemencie, na który zakładamy karabińczyk). Karabińczyk jako element dodatkowy powinien mieć oddzielną cechę. Medaliki i zawieszki jednostronne są ocechowane po nieozdobionej części. Oprócz tego, obok cechy lub w innych miejscach wybija się próbę metalu szlachetnego. Im mniejszy wyrób tym trudniej to zauważyć i często potrzeba lupy do dokładnego zweryfikowania cechy lub próby. Problem rozmiaru sprawia, że nie jest możliwe wklepanie identycznej cechy co do szczegółów z powyższych tabel. Powinien być za to zachowany pewien zarys wzoru, świadczący o tym z jaką cechą mamy do czynienia. Cech i bitych prób można szukać nie tylko na biżuterii. Wiele innych przedmiotów np. srebrne sztućce czy tace posiadają je wybite na spodzie. Prawo polskie wymaga cechowania wyrobów biżuteryjnych, jednak dopiero gdy ich masa przekracza 5 gram w przypadku srebra oraz 1 gram w przypadku złota i platyny. Lżejsze wyroby nie muszą być ocechowane.

Co nam właściwie daje ta wiedza? Wiemy już co robić jeśli na targu ktoś uczciwie wyglądający, proponuje nam gruby złoty łańcuszek w atrakcyjnej cenie. Pierwszym odruchem powinny być szybkie oględziny wyrobu. Szukamy wzorków i cyferek w charakterystycznych miejscach. Być może ten złoty łańcuch jest w prawdzie złoty, ale handlarz reklamując swoje zasoby, zawyżył jego próbę. Warto mieć to na uwadze. Czasem zdarza się, że sprytni oszuści dodają do nic niewartych łańcuchów autentyczne złote karabińczyki. Karabińczyk jest ocechowany i posiada próbę. Sam łańcuch nie posiada już żadnych stempli z próbą lub cechą lub oznaczenie może świadczyć o niższej próbie. Kolorystyka obu elementów może być do złudzenia podobna i trudno w takiej sytuacji rozpoznać sfałszowany wyrób. Do tego dochodzi fakt, że producenci stosują barwniki. Można dzięki nim zbliżyć zabarwienie pierścionka próby 333 do próby 585. Pisaliśmy jak radzić sobie w takiej sytuacji ze srebrem w jednym z artykułów - Jak sprawdzić srebro. W przypadku złota jest szansa na dość dokładne sprawdzenie czy dany złoty pierścionek jest złoty a nawet z grubsza określić jego próbę bez pomocy laboratorium. Można to zrobić samemu w sposób inwazyjny przy użyciu pilnika i specjalnej cieczy, podobnie jak opisywałem to dla srebra - TUTAJ. Możliwe, że wkrótce poruszę temat sprawdzania złota więc proszę odwiedzać nas regularnie :).


 

W jakim celu producenci zaniżają próbę?

 

Mniej rozeznanym w temacie osobom to pytanie może często zaprzątać głowę. Skoro stać mnie na przepiękny złoty medalion to wolałbym, żeby był wykonany z najczystszego złota. Dlaczego ktoś celowo obniża próbę i zarazem wartość gotowego produktu? Powodów jest kilka. W przypadku biżuterii głównym powodem jest reakcja czystego złota na różnego rodzaju naprężenia. Mówiąc w prostych słowach złoto jest dość miękkie. Gdyby nie zaniżano próby złotych medalików do np. najczęściej spotykanej próby 0.585 to materiał podlegał by dość częstym odkształceniom plastycznym. Po kilku miesiącach użytkowania na powierzchni wisiorka pojawiło by się zapewne sporo rys. O wiele więcej niż na złocie w standardowych próbach jubilerskich. Dodatki stopowe takie jak miedź istotnie poprawiają właściwości fizyczne końcowych produktów biżuteryjnych wykonanych ze złota. 

Nie tylko wytrzymałość materiału jest powodem zaniżania próby. Kwestie estetyczne zachęcają jubilerów do stosowania różnych metali do produkcji biżuterii. Dzięki temu spotykamy się nie raz z różowym złotem zawierającym aż 25% miedzi oraz białym złotem, którego dodatkiem stopowym jest pallad, nikiel, cynk oraz miedź w tym przypadku 2,2% zawartości. Nikiel jest szkodliwy dla organizmu człowieka. Nie oznacza to, że codzienne noszenie niklowego łańcuszka doprowadzi nas do przewlekłych chorób. Po prostu osoby o bardziej wrażliwej skórze lub skłonnej do uczuleń mogą odczuwać dyskomfort po pewnym czasie.

Odchodząc na chwilę od biżuterii, złoto jak i srebro posiadają inne ciekawe właściwości. Wytrzymałość termiczna oraz fakt, że te dwa materiały są świetnymi przewodnikami. Parametr jakim jest przewodność jest brany pod uwagę przy zaniżaniu próby elementów elektrycznych. 

Nie można zapomnieć o kosztach. Jeśli chcemy mieć złoty krzyżyk, ale akurat nie stać nas na wydatek kilkuset złotych to szukamy biżuterii w próbie 333. Jest to nadal złoto. Kolor się zgadza dzięki zastosowaniu barwników. Cena wyrobu spada czasem o połowę, gdyż zawartość cennego kruszcu jest niższa. To się tyczy również elektroniki. Nikomu nie zależy na najniższej możliwej rezystancji w układzie. Każdy producent dąży do uzyskania wartość wystarczającej do poprawnej pracy urządzeń. Zastosowanie metali szlachetnych jest również minimalne. Nie projektuje się obwodów elektrycznych w całości wykonanych np. ze srebra. Metale szlachetne występują raczej tylko w elementach pracujących w najtrudniejszych warunkach, gdyż stosunek jakości do ceny musi być jak najwyższy.

 


 

Artykuł jest nadal w budowie ..... :)

Sklep internetowy na platformie SKY-SHOP Sklep internetowy
Proszę czekać ...

Informacja

Zalogowano poprawnie